MUHASEBE

Gekap Beyannamesi Nedir?

Uzun adı Geri Kazanım Payı Beyannamesi olan GEKAP; bir vergi ya da harç değildir. İsminden de anlaşıldığı üzere, bir “Geri Kazanım KatılımPayı” olayıdır. Aslında, bir sene önce, Poşet Beyannamesi ile hayatımıza girmiş olan uygulamanın; 31.12.2019 tarihinde Resmi Gazete’de, Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmeliği’nin yayınlanması ile birlikte, Poşet Beyannamesinin hem ismi hem de beyannameye konu olan ürünlerin kapsamı genişlemiş oldu. Böylece, poşetlerle birlikte, ambalajlarda beyannamenin konusuna girmiş oldu.

GEKAP, 2872 sayılı Çevre kanunu’nun temeli üzerine inşa edilmiş ve çevre kanunun amacı olan “Bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır.”; düşüncesi doğrultusunda oluşturulmuştur.

Çevre Kanunu’muz der ki; “Kim doğayı kirletiyorsa; temizlemek zorundadır.” Böylece, kirleten öder; prensibi devreye girmiş olur. Aslında, kirleten öder prensibi, GEKAP ortaya çıkmadan öncede işleyen bir sistemin parçası idi.

1983 Yılında, Resmi Gazete’de yayınlanan 2872 sayılı Çevre Kanunu ile Çevre Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kuruluşlar; günümüzde GEKAP’ın yapmaya çalıştığı “Çevreyi kirleten öder.” işini üstlenmişlerdi. Yetkilendirilmiş Kuruluşlar, çevreyi kirletenler olarak sınıflandırılan işletmelerle sözleşme düzenleyip; Çevre Bakanlığına bildiriyor ve çevreyi kirleten işletmenin kirini, bir bedel karşılığında temizliyordu. Ancak, 10/12/2018 tarihinde; 7153 sayılı kanun yayınlanınca, Çevre Kanunu’nda çok sayıda değişiklik oldu.

7153 Sayılı Kanunu’n sebep olduğu değişikliklerin temel amacı ise, “Sıfır Atık” uygulamasına zemin oluşturmaktır. Böylece, doğayı kirletenler; artık olarak kabul edilen malzemelerini, kilogram ya da adet olarak hesaplayıp, katılım payı ödeyecek; ödedikleri katılım payları ise devlet tarafından, atıkların doğadan temizlenmesi için kullanılacaktır. Yetkilendirilmiş kuruluşlar yerine direkt olarak devlet temizleme görevini üstüne almış olmaktadır.

GEKAP BEYANNAMESİNİ KİMLER VERECEK?

GEKAP Mükellefleri; poşet satanlar, yurtiçi satışlarında ambalaj kullananlar ve ambalajlı ürünleri yurt içine ithal edenlerden oluşmaktadır.

Buradaki özellikli konu ise; Geri Katılım Payına İlişkin beyan yapma ve ödeme yükümlülükleri; poşetler için satış noktaları sorumlu tutulurken; diğer tüm ambalajlar için ise, yurtiçi satışlarında ambalaj kullananlar ve ambalajlı ürünleri yurtiçine ithal edilenler sorumlu tutulmaktadır.

Peki, GEKAP’a konu olan ambalaj nedir? Genel bir tanım yapmak istersek; ” Hammaddeden işlenmiş ürüne kadar, herhangi bir eşya veya malzemenin üreticiden kullanıcıya veya tüketiciye ulaştırılması aşamasında, taşınması, korunması ve satışa sunulması için kullanılan ve bileşenleri dahil tüm malzemeleri ifade etmektedir.”, diyebiliriz. Ambalaj, aslında ürünü muhafaza eden ve ürünün satışını kolaylaştırmak amacı ile görsel bir imaj veren, bir malzemedir.

GEKAP Beyannamesine konu olan ambalajlar ise üretildiği malzemeye göre adlandırılır. Bunlar, plastik ambalaj, cam ambalaj, kağıt/karton ambalaj, metal ambalaj, ahşap ambalaj ve kompozit ambalajlardır.

Ayrıca kullanım amaçlarına göre de ambalajlar üç farklı gruba göre sınıflandırılır ve bu gruplandırma çeşidine göre; GEKAP Beynannamesine konu olurlar. Satış ambalajı olarakta adlandırılan Birincil Ambalaj; grup ambalajı olarak bilinen İkincil Ambalaj ve ürünlerin nakliyesi sırasında kullanılmakta olan Üçüncül Ambalajlar; ambalajların sınıflandırılması için kullanılan terimlerdir.

GEKAP BEYANNAMESİNİN DÜZENLENME ve ÖDEME ZAMANLARI:

Beyan dönemleri; 2872 sayılı kanunun ek 11 inci madddesi ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’na verilmiş olan yetki ile belirlenmiştir. Buna göre, Kurumlar Vergisi mükellefleri aylık olarak beyan vermek ile yükümlü tutulurken; diğer mükellefler ise, üç aylık olarak beyan vermekle yükümlü tutulmuşlardır.

Beyan edilip, GEKAP ödenmeyecek özellikli durumlarda söz konusudur. 2872 Sayılı Çevre Kanunu’n ek-1 sayılı listesinde; Geri Kazanım Katılım Payı tahsiline konu olan ürünler tek tek sayılmıştır. Ek-1 sayılı listede sayılan; ilaç, elektronik eşya, bitkisel yağ, madeni yağ, akümülatör, lastik ve pillerin, birincil ambalajlarından beyan alınıp, katılım payı tahsili yapılmaması, özellikli birinci konudur. İkinci özellikli durum ise; Depozitolu satışa sunulan ürünlerin ambalajları tekrar tekrar kullanıldığı ve bu sayede atık oluşumuna neden olmadığı için, depozitolu ürünler beyan dışında tutulmuşlardır.

Beyan edilen GEKAP’a ait; katılım payları ise, beyanın yapıldığı ayın son gününe kadar ödenmelidir.

GEKAP  beyanı düzenlemek ile yükümlü olanlar, sattıkları ürünlerin iadesinde; iade olunan ürünler için, katılım payında mahsup gerçekleştirebileceklerdir.

Bir GEKAP beyan döneminde mahsup edilecek olan geri kazanım katılım payı tutarının toplamı, mükelleflerin beyan edecekleri geri kazanım katılım payı tutarından fazla ise aradaki fark bir sonraki beyan dönemine devredilecektir.

Bu yazımda biz Mali Müşavirlerin, ilk kez düzenlemeye başladığı GEKAP beyannamesinden ve GEKAP beyannamesinin ortaya çıkış nedenlerinden biraz bahsetmeye çalıştım. GEKAP beyanını, üzerinde yaşadığımız harika dünyanın kaynaklarını kullanırken oluşan borcumuzu ödemek için, kanunların devreye girmesi olarak düşünmeliyiz.

Aydınlık ve güzel bir gelecek için, eksiksiz beyan edilen bol GEKAP’lı günler dileğiyle…

Etiketler
Devamını Göster

Related Articles

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Close
Theoren Fleury Jersey